Miesięczne archiwum: wrzesień 2015

Dziedziczenie między byłymi małżonkami

Dziedziczenie między byłymi małżonkami|Blog Adwokat Weronika Piluchowska

jarmoluk / Pixabay

Dziedziczenie małżonka spadkodawcy

Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego małżonek oraz dzieci spadkodawcy są powołani do spadku z ustawy w pierwszej kolejności. Małżonek oraz dzieci dziedziczą w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Dziedziczenie między byłymi małżonkami

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że małżonek spadkodawcy zostanie powołany do spadku z ustawy, wyłącznie wówczas, gdy związek małżeński istnieje w chwili otwarcia spadku, tj. w chwili śmierci spadkodawcy.

Powołanie do spadku nie nastąpi zatem w przypadku prawomocnego orzeczenia rozwodu, separacji, unieważnienia małżeństwa lub ustalenia jego nieistnienia. Podkreślić przy tym należy, że separacja faktyczna, polegająca nawet na długotrwałym pozostawaniu przez małżonków w rozłączeniu, nie pozbawia małżonka statusu spadkobiercy ustawowego.

Z uwagi na fakt, że orzeczenia o unieważnieniu oraz ustaleniu nieistnienia małżeństwa wywierają skutek wsteczny od chwili zawarcia małżeństwa, w takim przypadku wyłączenie małżonka od dziedziczenia ustawowego następuje niezależnie od tego, czy prawomocne orzeczenie w ww. zakresie zostało wydane przed śmiercią spadkodawcy, czy też po jego śmierci.

Inaczej jest w przypadku orzeczenia o rozwodzie lub separacji. Dla skutecznego wyłączenia małżonka od dziedziczenia ustawowego konieczne jest, aby uprawomocnienie się orzeczenia o rozwodzie lub separacji nastąpiło przed śmiercią spadkodawcy. Jeżeli zatem wydanie prawomocnego orzeczenia o rozwodzie lub separacji nastąpi dopiero po otwarciu spadku, małżonek zostanie powołany do dziedziczenia po zmarłym, zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego.

Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 940 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione (zasadność żądania orzeczenia rozwodu lub separacji z winy małżonka musi istnieć w chwili otwarcia spadku).

Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Z przedmiotowym powództwem może wystąpić każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, tj. o śmierci spadkodawcy, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Uwzględnienie ww. powództwa skutkuje wyłączeniem małżonka spadkodawcy od dziedziczenia ustawowego, tak jakby nie dożył on otwarcia spadku. W konsekwencji małżonek ten jest pozbawiony również prawa do zachowku. Nie traci natomiast statusu spadkobiercy testamentowego, zapisobiercy lub beneficjenta polecenia.

FacebookTwitterGoogle+LinkedInPodziel się

Dział spadku

 

Postępowanie o dział spadku

Celem postępowania o dział spadku jest dokonanie między spadkobiercami podziału i rozliczenia majątku spadkowego nabytego po spadkodawcy. Niniejszy wpis ma na celu przybliżenie Czytelnikom zasad tego postępowania.

Właściwość sądu w sprawie o dział spadku

Wniosek o dział spadku należy złożyć do sądu spadku, tj. sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli nie da się ustalić miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce, właściwym do rozpoznania sprawy będzie sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Na żądanie uczestnika działu, zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie, sąd spadku może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

Elementy wniosku o dział spadku

We wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. W przypadku, gdy z chwilą składania wniosku stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego.

Wnioskodawca powinien również podać spis inwentarza, a jeżeli nie został sporządzony, wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody potwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

W toku postępowania Sąd ustali skład, stan i wartość spadku. Ustalenie składu i stanu spadku następuje z chwilą jego otwarcia, natomiast ustalenie jego wartości, na podstawie cen z chwili dokonywania działu.

Jeżeli spadkodawca sporządził testamenty, należy również wskazać je we wniosku wraz z informacją gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują.

Ponadto, w toku postępowania wszyscy współspadkobiercy powinni podać sądowi swój wiek, zawód, stan rodzinny oraz dane o swoich zarobkach i majątku, a także zarobkach i majątku małżonka. Zobowiązani są również wyjaśnić, w jaki sposób dotychczas korzystali ze spadku, jak również podać inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, co każdy ze współspadkobierców powinien otrzymać ze spadku.

Zakres rozstrzygnięć sądu w sprawie o dział spadku

W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga nie tylko o podziale wspólnego majątku spadkowego, ale także o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku. Sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych (w tym roszczeniach z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub roszczeniach odszkodowawczych z tytułu utraty przedmiotu wchodzącego w skład spadku), pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów, czy spłaconych długów spadkowych.

Z chwilą wszczęcia postępowania o dział spadku odrębne postępowanie w ww. sprawach jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o dział spadku. Należy również pamiętać, że po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o dziale spadku uczestnik traci uprawnienie do dochodzenia ww. roszczeń, chociażby nie były one zgłoszone w postępowaniu działowym.

Opłata od wniosku o dział spadku

Od wniosku o dział spadku pobiera się opłatę stałą w kwocie 500 PLN. W przypadku gdy wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Jeżeli we wniosku zawarto również wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zabezpieczenie spadku, sporządzenie spisu inwentarza, odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, od każdego z tych wniosków pobiera się opłatę w kwocie 50 złotych.

Obliczanie wysokości zachowku – co wpływa na jej zmniejszenie?

Obliczanie wysokości zachowku - co wpływa na jego obniżenie| Blog Adwokat Weronika Piluchowska

RyanMcGuire / Pixabay

Obliczanie wysokości zachowku – co wpływa na jej zmniejszenie?

W poprzednich wpisach wspominałam o możliwości zwalczania roszczenia o zachowek poprzez powołanie się na sprzeczność roszczenia z zasadami współżycia społecznego, a także poprzez podniesienie zarzutu jego przedawnienia. Przedmiotowe artykuły znajdziecie Państwo tu i tu.

Niniejszy wpis ma na celu wskazanie innych możliwości obrony przez roszczeniem o zachowek, tj. możliwości wynikających z przewidzianego w Kodeksie cywilnym sposobu obliczania zachowku.

Czytaj dalej