Archiwa kategorii: Prawo spadkowe

Dziedziczenie między byłymi małżonkami

Dziedziczenie między byłymi małżonkami|Blog Adwokat Weronika Piluchowska

jarmoluk / Pixabay

Dziedziczenie małżonka spadkodawcy

Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego małżonek oraz dzieci spadkodawcy są powołani do spadku z ustawy w pierwszej kolejności. Małżonek oraz dzieci dziedziczą w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Dziedziczenie między byłymi małżonkami

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że małżonek spadkodawcy zostanie powołany do spadku z ustawy, wyłącznie wówczas, gdy związek małżeński istnieje w chwili otwarcia spadku, tj. w chwili śmierci spadkodawcy.

Powołanie do spadku nie nastąpi zatem w przypadku prawomocnego orzeczenia rozwodu, separacji, unieważnienia małżeństwa lub ustalenia jego nieistnienia. Podkreślić przy tym należy, że separacja faktyczna, polegająca nawet na długotrwałym pozostawaniu przez małżonków w rozłączeniu, nie pozbawia małżonka statusu spadkobiercy ustawowego.

Z uwagi na fakt, że orzeczenia o unieważnieniu oraz ustaleniu nieistnienia małżeństwa wywierają skutek wsteczny od chwili zawarcia małżeństwa, w takim przypadku wyłączenie małżonka od dziedziczenia ustawowego następuje niezależnie od tego, czy prawomocne orzeczenie w ww. zakresie zostało wydane przed śmiercią spadkodawcy, czy też po jego śmierci.

Inaczej jest w przypadku orzeczenia o rozwodzie lub separacji. Dla skutecznego wyłączenia małżonka od dziedziczenia ustawowego konieczne jest, aby uprawomocnienie się orzeczenia o rozwodzie lub separacji nastąpiło przed śmiercią spadkodawcy. Jeżeli zatem wydanie prawomocnego orzeczenia o rozwodzie lub separacji nastąpi dopiero po otwarciu spadku, małżonek zostanie powołany do dziedziczenia po zmarłym, zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego.

Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 940 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione (zasadność żądania orzeczenia rozwodu lub separacji z winy małżonka musi istnieć w chwili otwarcia spadku).

Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Z przedmiotowym powództwem może wystąpić każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, tj. o śmierci spadkodawcy, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Uwzględnienie ww. powództwa skutkuje wyłączeniem małżonka spadkodawcy od dziedziczenia ustawowego, tak jakby nie dożył on otwarcia spadku. W konsekwencji małżonek ten jest pozbawiony również prawa do zachowku. Nie traci natomiast statusu spadkobiercy testamentowego, zapisobiercy lub beneficjenta polecenia.

FacebookTwitterGoogle+LinkedInPodziel się

Dział spadku

 

Postępowanie o dział spadku

Celem postępowania o dział spadku jest dokonanie między spadkobiercami podziału i rozliczenia majątku spadkowego nabytego po spadkodawcy. Niniejszy wpis ma na celu przybliżenie Czytelnikom zasad tego postępowania.

Właściwość sądu w sprawie o dział spadku

Wniosek o dział spadku należy złożyć do sądu spadku, tj. sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli nie da się ustalić miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce, właściwym do rozpoznania sprawy będzie sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Na żądanie uczestnika działu, zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie, sąd spadku może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

Elementy wniosku o dział spadku

We wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. W przypadku, gdy z chwilą składania wniosku stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego.

Wnioskodawca powinien również podać spis inwentarza, a jeżeli nie został sporządzony, wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody potwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

W toku postępowania Sąd ustali skład, stan i wartość spadku. Ustalenie składu i stanu spadku następuje z chwilą jego otwarcia, natomiast ustalenie jego wartości, na podstawie cen z chwili dokonywania działu.

Jeżeli spadkodawca sporządził testamenty, należy również wskazać je we wniosku wraz z informacją gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują.

Ponadto, w toku postępowania wszyscy współspadkobiercy powinni podać sądowi swój wiek, zawód, stan rodzinny oraz dane o swoich zarobkach i majątku, a także zarobkach i majątku małżonka. Zobowiązani są również wyjaśnić, w jaki sposób dotychczas korzystali ze spadku, jak również podać inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, co każdy ze współspadkobierców powinien otrzymać ze spadku.

Zakres rozstrzygnięć sądu w sprawie o dział spadku

W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga nie tylko o podziale wspólnego majątku spadkowego, ale także o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku. Sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych (w tym roszczeniach z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub roszczeniach odszkodowawczych z tytułu utraty przedmiotu wchodzącego w skład spadku), pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów, czy spłaconych długów spadkowych.

Z chwilą wszczęcia postępowania o dział spadku odrębne postępowanie w ww. sprawach jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o dział spadku. Należy również pamiętać, że po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o dziale spadku uczestnik traci uprawnienie do dochodzenia ww. roszczeń, chociażby nie były one zgłoszone w postępowaniu działowym.

Opłata od wniosku o dział spadku

Od wniosku o dział spadku pobiera się opłatę stałą w kwocie 500 PLN. W przypadku gdy wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Jeżeli we wniosku zawarto również wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zabezpieczenie spadku, sporządzenie spisu inwentarza, odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, od każdego z tych wniosków pobiera się opłatę w kwocie 50 złotych.

Obliczanie wysokości zachowku – co wpływa na jej zmniejszenie?

Obliczanie wysokości zachowku - co wpływa na jego obniżenie| Blog Adwokat Weronika Piluchowska

RyanMcGuire / Pixabay

Obliczanie wysokości zachowku – co wpływa na jej zmniejszenie?

W poprzednich wpisach wspominałam o możliwości zwalczania roszczenia o zachowek poprzez powołanie się na sprzeczność roszczenia z zasadami współżycia społecznego, a także poprzez podniesienie zarzutu jego przedawnienia. Przedmiotowe artykuły znajdziecie Państwo tu i tu.

Niniejszy wpis ma na celu wskazanie innych możliwości obrony przez roszczeniem o zachowek, tj. możliwości wynikających z przewidzianego w Kodeksie cywilnym sposobu obliczania zachowku.

Czytaj dalej

Wydziedziczenie

Wydziedziczenie |Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Hebi65 / Pixabay

Czym jest wydziedziczenie?

Instytucja wydziedziczenia została uregulowana w art. 1008 kodeksu cywilnego. Pozwala ona spadkodawcy pozbawić danego spadkobiercę ustawowego prawa do zachowku. Wydziedziczenie sięga zatem znacznie dalej niż pominięcie w testamencie. Więcej na temat zachowku znajdziesz tu, tu tu.

Czytaj dalej

Przedawnienie roszczenia o zachowek

Zachowek - termin przedawnienia |Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Źródło zdjęcia: FRAMES OF MIND ~ Chris Preen / Foter / CC BY

Zachowek – termin przedawnienia

Nie jest tajemnicą, że jednym z najskuteczniejszych sposobów obrony przed roszczeniem o zapłatę zachowku jest podniesienie zarzutu jego przedawnienia.

Termin przedawnienia roszczenia o zachowek wynosi 5 lat, natomiast moment rozpoczęcia jego biegu jest uzależniony od tego, kto jest zobowiązany do zapłaty zachowku. Jak wspominałam w poprzednim wpisie, w pierwszej kolejności zobowiązanym z tytułu zachowku jest spadkobierca. W dalszej kolejności obowiązek ten spoczywa na obdarowanych przez spadkodawcę oraz zapisobiercach zapisu windykacyjnego. Czytaj dalej

Obniżenie wysokości zachowku

Jak obniżyć zachowek?

Jakie możliwości obrony przed roszczeniem o zapłatę zachowku ma pozwany? Zazwyczaj, jeżeli uprawniony (o tym kto jest uprawniony z tytułu zachowku przeczytasz tutaj) nie został wydziedziczony, nie okaże się, że otrzymał od spadkodawcy darowiznę o wartości wystarczającej do pokrycia zachowku lub roszczenie o zapłatę zachowku nie uległo przedawnieniu, możliwości kwestionowania zasadności roszczenia są ograniczone. Nie oznacza to jednak, że sąd uwzględni żądanie co do wysokości. W wyjątkowych przypadkach, pozwany może żądać obniżenia wysokości zachowku, powołując się na sprzeczność roszczenia z zasadami współżycia społecznego.

Czytaj dalej

O zachowku – wprowadzenie

Zachowek – uwagi ogólne

Niniejszy artykuł rozpoczyna cykl moich wpisów dotyczących instytucji zachowku. Czytelniku, jeżeli jesteś zainteresowany tematyką zachowku, zapraszam do śledzenia kolejnych wpisów na moim blogu.

1. Komu przysługuje zachowek?

Zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, pod warunkiem, że osoby te dziedziczyłyby po spadkodawcy z ustawy. Mając na względzie treść przepisów regulujących krąg spadkobierców ustawowych, w pierwszej kolejności uprawnionymi do zachowku są zstępni oraz małżonek spadkodawcy, a w przypadku braku zstępnych, jego małżonek oraz rodzice.

Czytaj dalej