Dziedziczenie między byłymi małżonkami

Dziedziczenie między byłymi małżonkami|Blog Adwokat Weronika Piluchowska

jarmoluk / Pixabay

Dziedziczenie małżonka spadkodawcy

Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego małżonek oraz dzieci spadkodawcy są powołani do spadku z ustawy w pierwszej kolejności. Małżonek oraz dzieci dziedziczą w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Dziedziczenie między byłymi małżonkami

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że małżonek spadkodawcy zostanie powołany do spadku z ustawy, wyłącznie wówczas, gdy związek małżeński istnieje w chwili otwarcia spadku, tj. w chwili śmierci spadkodawcy.

Powołanie do spadku nie nastąpi zatem w przypadku prawomocnego orzeczenia rozwodu, separacji, unieważnienia małżeństwa lub ustalenia jego nieistnienia. Podkreślić przy tym należy, że separacja faktyczna, polegająca nawet na długotrwałym pozostawaniu przez małżonków w rozłączeniu, nie pozbawia małżonka statusu spadkobiercy ustawowego.

Z uwagi na fakt, że orzeczenia o unieważnieniu oraz ustaleniu nieistnienia małżeństwa wywierają skutek wsteczny od chwili zawarcia małżeństwa, w takim przypadku wyłączenie małżonka od dziedziczenia ustawowego następuje niezależnie od tego, czy prawomocne orzeczenie w ww. zakresie zostało wydane przed śmiercią spadkodawcy, czy też po jego śmierci.

Inaczej jest w przypadku orzeczenia o rozwodzie lub separacji. Dla skutecznego wyłączenia małżonka od dziedziczenia ustawowego konieczne jest, aby uprawomocnienie się orzeczenia o rozwodzie lub separacji nastąpiło przed śmiercią spadkodawcy. Jeżeli zatem wydanie prawomocnego orzeczenia o rozwodzie lub separacji nastąpi dopiero po otwarciu spadku, małżonek zostanie powołany do dziedziczenia po zmarłym, zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego.

Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 940 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione (zasadność żądania orzeczenia rozwodu lub separacji z winy małżonka musi istnieć w chwili otwarcia spadku).

Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Z przedmiotowym powództwem może wystąpić każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem.

Termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, tj. o śmierci spadkodawcy, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Uwzględnienie ww. powództwa skutkuje wyłączeniem małżonka spadkodawcy od dziedziczenia ustawowego, tak jakby nie dożył on otwarcia spadku. W konsekwencji małżonek ten jest pozbawiony również prawa do zachowku. Nie traci natomiast statusu spadkobiercy testamentowego, zapisobiercy lub beneficjenta polecenia.

FacebookTwitterGoogle+LinkedInPodziel się

Dział spadku

 

Postępowanie o dział spadku

Celem postępowania o dział spadku jest dokonanie między spadkobiercami podziału i rozliczenia majątku spadkowego nabytego po spadkodawcy. Niniejszy wpis ma na celu przybliżenie Czytelnikom zasad tego postępowania.

Właściwość sądu w sprawie o dział spadku

Wniosek o dział spadku należy złożyć do sądu spadku, tj. sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli nie da się ustalić miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce, właściwym do rozpoznania sprawy będzie sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Na żądanie uczestnika działu, zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie, sąd spadku może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

Elementy wniosku o dział spadku

We wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. W przypadku, gdy z chwilą składania wniosku stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego.

Wnioskodawca powinien również podać spis inwentarza, a jeżeli nie został sporządzony, wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody potwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

W toku postępowania Sąd ustali skład, stan i wartość spadku. Ustalenie składu i stanu spadku następuje z chwilą jego otwarcia, natomiast ustalenie jego wartości, na podstawie cen z chwili dokonywania działu.

Jeżeli spadkodawca sporządził testamenty, należy również wskazać je we wniosku wraz z informacją gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują.

Ponadto, w toku postępowania wszyscy współspadkobiercy powinni podać sądowi swój wiek, zawód, stan rodzinny oraz dane o swoich zarobkach i majątku, a także zarobkach i majątku małżonka. Zobowiązani są również wyjaśnić, w jaki sposób dotychczas korzystali ze spadku, jak również podać inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, co każdy ze współspadkobierców powinien otrzymać ze spadku.

Zakres rozstrzygnięć sądu w sprawie o dział spadku

W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga nie tylko o podziale wspólnego majątku spadkowego, ale także o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku. Sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych (w tym roszczeniach z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub roszczeniach odszkodowawczych z tytułu utraty przedmiotu wchodzącego w skład spadku), pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów, czy spłaconych długów spadkowych.

Z chwilą wszczęcia postępowania o dział spadku odrębne postępowanie w ww. sprawach jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o dział spadku. Należy również pamiętać, że po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o dziale spadku uczestnik traci uprawnienie do dochodzenia ww. roszczeń, chociażby nie były one zgłoszone w postępowaniu działowym.

Opłata od wniosku o dział spadku

Od wniosku o dział spadku pobiera się opłatę stałą w kwocie 500 PLN. W przypadku gdy wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Jeżeli we wniosku zawarto również wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zabezpieczenie spadku, sporządzenie spisu inwentarza, odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, od każdego z tych wniosków pobiera się opłatę w kwocie 50 złotych.

Obliczanie wysokości zachowku – co wpływa na jej zmniejszenie?

Obliczanie wysokości zachowku - co wpływa na jego obniżenie| Blog Adwokat Weronika Piluchowska

RyanMcGuire / Pixabay

Obliczanie wysokości zachowku – co wpływa na jej zmniejszenie?

W poprzednich wpisach wspominałam o możliwości zwalczania roszczenia o zachowek poprzez powołanie się na sprzeczność roszczenia z zasadami współżycia społecznego, a także poprzez podniesienie zarzutu jego przedawnienia. Przedmiotowe artykuły znajdziecie Państwo tu i tu.

Niniejszy wpis ma na celu wskazanie innych możliwości obrony przez roszczeniem o zachowek, tj. możliwości wynikających z przewidzianego w Kodeksie cywilnym sposobu obliczania zachowku.

Czytaj dalej

Kiedy umowa zlecenia może zostać uznana za umowę o pracę?

Cechy stosunku pracy

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracyPrzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.  Jak wynika z brzmienia § 1 1 omawianej regulacji zatrudnienie w określonych wyżej warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Czytaj dalej

Wydziedziczenie

Wydziedziczenie |Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Hebi65 / Pixabay

Czym jest wydziedziczenie?

Instytucja wydziedziczenia została uregulowana w art. 1008 kodeksu cywilnego. Pozwala ona spadkodawcy pozbawić danego spadkobiercę ustawowego prawa do zachowku. Wydziedziczenie sięga zatem znacznie dalej niż pominięcie w testamencie. Więcej na temat zachowku znajdziesz tu, tu tu.

Czytaj dalej

Wpływ wspólnika na działalność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Wpływ wspólnika na działalność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Unsplash / Pixabay

Kto prowadzi sprawy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością?

Organami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są: zarząd, zgromadzenie wspólników oraz, co do zasady fakultatywna, rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnicy nie pełnią roli bezpośrednich reprezentantów spółki. Reprezentacja oraz prowadzenie spraw spółki pozostaje w kognicji zarządu, w którego skład, inaczej niż w przypadku wspólników, mogą wchodzić wyłącznie osoby fizyczne. Więcej informacji na temat tego, kto może zostać członkiem zarządu w spółce z o.o. znajduje się we wpisie Kto może zostać członkiem zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością?

Czy w związku z powyższym wspólnicy pozbawieni są wpływu na działalność spółki? Odpowiedź brzmi „nie”.

Czytaj dalej

Rękojmia za wady rzeczy sprzedanej – nowe regulacje

Rękojmia za wady towaru |Blog Adwokat Weronika Piluchowska

markusspiske / Pixabay

Nowe zasady w zakresie rękojmi

W dniu 25 grudnia 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z dnia 24 czerwca 2014 r.), na mocy której zmianie uległy regulacje w zakresie umów zawieranych przez konsumentów oraz szereg przepisów kodeksu cywilnego, w tym dotyczących rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. Wyżej wskazana ustawa zastąpiła ustawę z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2012 r. poz. 1225), oraz ustawę z 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176, z późn. zm.).

Celem niniejszego wpisu jest omówienie nowych, obowiązujących od 25 grudnia 2014 r., zasad dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej.

Czytaj dalej

Opieka naprzemienna

Opieka naprzemienna | Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Źródło zdjęcia: CJS*64 A man with a camera / Foter / CC BY-ND

Na czym polega opieka naprzemienna ?

System opieki naprzemiennej zakłada, że dziecko pozostaje pod opieką każdego z rodziców w równym wymiarze, co w praktyce oznacza, że dziecko ma dwa równoległe domy i dwa środowiska wychowawcze. Instytucja opieki naprzemiennej nie została uregulowana w polskich przepisach prawnych, niemniej jednak przyjęcie takiego rozwiązania jest możliwe poprzez zaakceptowanie przez sąd porozumienia zawartego między rozwodzącymi się rodzicami, zwanego w praktyce planem lub porozumieniem wychowawczym. Zgodnie z art. 58 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka i zasadnym jest oczekiwanie, że rodzice będą współdziałać w sprawach dziecka. Czytaj dalej

Wysłuchanie dziecka w postępowaniu o rozwód

Wysłuchanie dziecka w postępowaniu o rozwód |Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Źródło zdjęcia: Clériston Martinelo / Foter / CC BY

Obowiązek wysłuchania dziecka

Jak wskazywałam w moich poprzednich wpisach (tu i tu), sąd, wydając wyrok rozwodowy rozstrzyga nie tylko o rozwiązaniu małżeństwa stron, ale również reguluje kwestie bezpośrednio związane z osobą dziecka. Sąd orzeka bowiem o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków, o tym z którym z rodziców dziecko zamieszka po rozwodzie, który z rodziców będzie pełnił rolę opiekuna pierwszoplanowego oraz w jaki sposób będą realizowane kontakty rodziców z dzieckiem. Mając na względzie powyższe, kierując się zasadą „nic o nas bez nas”, w postępowaniu o rozwód, prawo do wyrażenia swojego zdania powinny mieć nie tylko strony, ale i ich małoletnie dzieci, jeżeli tylko są zdolne do formułowania i komunikowania życzeń w ww. zakresie.

Czytaj dalej

Nowe zasady rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Nowe zasady rejestracji spółki z o.o. | Blog Adwokat Weronika Piluchowska

Źródło zdjęcia: pierre bédat / Foter / CC BY

W ostatnim czasie doszło do wprowadzenia kilku ważnych zmian w zakresie procedury rejestracji podmiotów podlegających wpisowi do KRS, tj. spółek handlowych, stowarzyszeń i fundacji. W niniejszym wpisie zmiany te zostaną omówione pod kątem rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Czytaj dalej